Familie · Later leven
Als iemand overlijdt: uitvaart, papierwerk, testament en erfenis
Iemand verliezen ver van huis is zwaar, en in Spanje gaat alles snel: een uitvaart is meestal binnen een of twee dagen. In deze gids leest u wat er gebeurt, wie wat doet en welke termijnen daarna gelden, zodat u of uw familie weet wat u kunt verwachten. Dit is geen juridisch advies: schakel voor de nalatenschap een advocaat of gestor in.
Laatst bijgewerkt: 2026-10-18
De eerste uren
- Thuis: bel 112 (ook in het Engels) of de eigen arts van de overledene. Verplaats het lichaam niet. Een arts geeft de medische verklaring van overlijden af. Was het overlijden plotseling of onverklaard, dan komen de dienstdoende rechter en een forensisch arts, en volgt mogelijk een autopsie.
- In het ziekenhuis: het ziekenhuis begint met het papierwerk en vraagt welke uitvaartonderneming het moet bellen.
- Uitvaartverzekering: had de overledene een seguro de decesos? Bel dan eerst de verzekeraar. Die regelt en betaalt de uitvaart rechtstreeks.
- Laat het paspoort pas ongeldig maken als een eventuele repatriëring helemaal is afgerond.
Een uitvaart volgt snel
In Spanje is de begrafenis of crematie meestal 24 tot 48 uur na het overlijden, en nooit binnen 24 uur. Later kan ook, met koeling of balseming. De overledene ligt meestal opgebaard in een tanatorio (uitvaartcentrum), waar familie en vrienden afscheid kunnen nemen.
Uitvaartondernemingen in de Axarquía zijn onder meer Tanatorio La Axarquía (ASV) in Vélez-Málaga en ASV Nerja, en La Esperanza (Vélez-Málaga, Torre del Mar, Nerja). Voor Britten: de FCDO publiceert een lijst met Engelstalige uitvaartondernemers in Spanje. Vraag altijd een schriftelijke offerte.
Gangbare kosten (Spanje): ongeveer € 3.500-4.500 voor een volledige begrafenis of crematie; een eenvoudige directe crematie vanaf ongeveer € 1.700. De meeste begrafenissen zijn in een nis (nicho) die u van de gemeente huurt. Daarvoor betaalt u jaarlijks; blijft dat een aantal jaren onbetaald, dan kunnen de resten naar een gemeenschappelijk ossuarium worden overgebracht.
Aangifte van overlijden en aktes
- Het overlijden moet worden aangegeven bij het Registro Civil van de plaats waar het gebeurde, meestal binnen 24 uur en vóór de uitvaart. Dat doet doorgaans de uitvaartondernemer. (Registro Civil Vélez-Málaga: C/ Eugenio Morales Jurado 2 Route; 952 91 50 04.)
- Vraag meerdere exemplaren van het certificado literal de defunción (voor Spaanse banken en verzekeraars) en van het internationale meertalige uittreksel (voor Nederlandse instanties).
- In Spaanse overlijdensaktes staat de doodsoorzaak niet vermeld.
- Voor Nederlanders: woonde de overledene in Spanje, dan hoeft u het overlijden niet bij een Nederlandse gemeente te registreren. U kunt de Spaanse akte wel laten omzetten in een Nederlandse akte via de gemeente Den Haag. Dat is niet verplicht, maar maakt latere meldingen makkelijker.
Iemand naar huis laten overbrengen, of de as
- Repatriëring van een overledene vraagt een internationale uitvaartondernemer die samenwerkt met de plaatselijke. Had de overledene een reis-, aanvullende zorg- of uitvaartverzekering met repatriëring, bel dan de alarmcentrale van de verzekeraar. Zonder verzekering betaalt de familie zelf, en de kosten kunnen oplopen tot vele duizenden euro's. Weet u niet welke polissen er zijn? Het Verbond van Verzekeraars kan gratis zoeken, maar dat duurt 2 tot 3 maanden.
- Voor Britten: in Engeland en Wales kan een coroner onderzoek doen naar een gerepatrieerde overledene. Wordt de overledene in Spanje begraven of gecremeerd, dan is er in het VK geen gerechtelijk onderzoek.
- De as mag mee in het vliegtuig. Neem de overlijdensakte en de verklaring van crematie mee (vraag die bij het crematorium) en overleg vooraf met de luchtvaartmaatschappij. De as mag niet per post worden verstuurd.
- De Nederlandse ambassade in Madrid kan een laissez-passer voor het vervoer afgeven als de Spaanse autoriteiten dat niet doen, en kan medische, autopsie- of politierapporten opvragen (u hoort vooraf wat dat kost). De ambassade kan geen misdrijf onderzoeken.
Nederland inlichten
- AOW, Anw of kinderbijslag: geef het overlijden door aan de SVB; dat gaat per uitkering apart, via svb.nl.
- Zorgverzekering via het CAK: was de overledene verzekerd via de buitenlandregeling van het CAK, meld het overlijden dan online of per brief en stuur een kopie van de overlijdensakte mee. Was de partner meeverzekerd, dan stopt die verzekering ook: regel snel een eigen zorgverzekering.
- Belastingdienst, UWV, DUO: meld het als de overledene daarmee te maken had. Pensioenfondsen, banken en verzekeraars in Nederland licht u zelf in.
- Paspoort of ID-kaart: breng of stuur het naar de Nederlandse ambassade in Madrid; die maakt het ongeldig. U krijgt het niet terug, maar u mag vooraf een kopie maken.
- Weet u niet met welke instanties de overledene te maken had? Neem contact op met de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG).
Banken en rekeningen
- De bevoegdheid van een gemachtigde vervalt bij overlijden.
- Gezamenlijke 'indistinta'-rekening: de langstlevende kan de rekening blijven gebruiken, maar van wie het geld is, is een aparte vraag. Vraag advies voordat u grote bedragen verplaatst.
- 'Conjunta'-rekening: voor opnames is toestemming van alle erfgenamen nodig.
- In de praktijk bevriest de bank meestal het geld van de overledene (of diens deel van een gezamenlijke rekening) tot de erfgenamen laten zien dat de erfbelasting geregeld is. De bank kan wel geld vrijgeven om de erfbelasting te betalen, en vaak ook de rekening van de uitvaart.
- Om het geld vrij te krijgen, vraagt de bank om de overlijdensakte, het certificaat van Últimas Voluntades, het testament of de verklaring van erfgenamen, en de akte van verdeling van de nalatenschap. Een saldoverklaring is gratis.
- Tip: veel stellen hebben ieder een eigen rekening, of een indistinta-rekening, zodat de langstlevende geld heeft voor de weken na een overlijden.
De nalatenschap: met of zonder testament
- 15 werkdagen na het overlijden vraagt u het Certificado de Últimas Voluntades (het Spaanse testamentenregister) en het certificaat van levensverzekeringen aan (formulier Modelo 790 código 006, online met Cl@ve, bij het kantoor van het ministerie van Justitie in Málaga of per post naar Madrid).
- Met een Spaans testament: de notaris die het bewaart, geeft de erfgenamen een afschrift.
- Zonder Spaans testament: een notaris stelt een verklaring van erfgenamen op. Een buitenlands testament moet mogelijk worden vertaald en van een apostille voorzien, met een juridisch advies erbij. Dat duurt langer en kost meer.
- Elke erfgenaam heeft een Spaans NIE nodig. Erfgenamen in het buitenland kunnen tekenen via een volmacht.
- De notaris stelt de akte van verdeling op; daarna wordt onroerend goed ingeschreven bij het Kadaster (Registro de la Propiedad).
- Aanspraken op een levensverzekering verjaren na 5 jaar.
Termijnen na een overlijden
| Wat | Termijn |
|---|---|
| Erfbelasting (Modelo 650/660), ook als er niets te betalen is | 6 maanden (vraag binnen de eerste 5 maanden 6 maanden uitstel aan) |
| Plusvalía municipal op geërfd onroerend goed | 6 maanden (te verlengen tot een jaar als u dat op tijd vraagt) |
| Overschrijving van de auto bij de DGT | 90 dagen na het document van de erfenis |
| Laatste Spaanse belastingaangifte van de overledene | De gewone Renta-campagne |
| Spaans weduwepensioen, voor uitbetaling met volledige terugwerkende kracht | Aanvragen binnen 3 maanden |
Wie de erfbelasting te laat aangeeft, betaalt een toeslag tot 15% plus rente.
Erfbelasting in Andalusië
Andalusië is een van de gunstigste regio's:
- Echtgenoot, kinderen en ouders: ieder kan tot € 1.000.000 belastingvrij erven, ongeacht het eigen vermogen, en naaste familie krijgt bovendien 99% korting op de verschuldigde belasting.
- Hoofdwoning: 99% vermindering voor een echtgenoot, kinderen of ouders die de woning erven (die moeten haar 3 jaar houden).
- Broers, zussen, neven en nichten: maar € 10.000 vrijstelling; verdere erfgenamen helemaal geen. De tarieven lopen van 7% tot 26%, met vermenigvuldigingsfactoren voor verre familie.
- Erfgenamen die in Nederland, België of elders wonen, kunnen ook de Andalusische regels gebruiken (aangifte bij de nationale belastingdienst in Madrid).
- De plusvalía municipal staat hier los van; vraag het gemeentehuis (ayuntamiento) of er een vermindering is voor een geërfde hoofdwoning.
Uitkeringen voor de langstlevende partner
- Nederlandse Anw-uitkering (nabestaandenuitkering van de SVB): ook mogelijk als u in Spanje woont, als uw partner voor de Anw verzekerd was. U moet dan wel jonger zijn dan de AOW-leeftijd én een kind onder de 18 hebben of minstens 45% arbeidsongeschikt zijn. De meeste gepensioneerden komen er dus niet voor in aanmerking. Ontvangt u een nabestaandenuitkering uit een ander land, meld dat dan aan de SVB.
- Spaans weduwepensioen (viudedad) geldt alleen als de overledene premie betaalde aan de Spaanse Seguridad Social of een Spaans pensioen had. Het is meestal 52% van diens pensioengrondslag (60% vanaf 65 bij een laag inkomen). Vraag het binnen 3 maanden aan bij het INSS om het vanaf de overlijdensdatum uitbetaald te krijgen.
- Spanje betaalt in die gevallen ook een kleine uitvaartvergoeding van € 46,50.
- Kijk bij particuliere pensioenen en pensioenfondsen van werkgevers of er een partnerpensioen is.
Vooruitdenken: maak een Spaans testament
- Een Spaans openbaar testament (testamento abierto) bij een notaris kost meestal ongeveer € 40-60 en wordt automatisch geregistreerd. Het maakt alles veel eenvoudiger voor uw familie.
- Volgens de Europese Erfrechtverordening geldt het recht van het land waar u woont, dus ook de Spaanse regels voor de wettelijke erfdelen (legítima). Als Nederlander kunt u kiezen voor het Nederlandse recht; die keuze legt u vast in een testament bij een notaris. Vraag de notaris om een uitdrukkelijke rechtskeuzeclausule op te nemen.
- Hebt u ook een testament in Nederland of België voor bezittingen daar, zorg dan dat de twee testamenten elkaar niet herroepen.
- Wilsverklaring: met de Andalusische 'Voluntad Vital Anticipada' legt u uw wensen over medische behandeling vast. Maak een afspraak via Salud Responde, 955 545 060.
- Volmacht: met een poder preventivo, getekend bij een Spaanse notaris, kan iemand die u vertrouwt voor u optreden als u dat zelf niet meer kunt. Voor Britten: een Britse Lasting Power of Attorney wordt in Spanje niet erkend.
- Denk aan een uitvaartverzekering (seguro de decesos) of zet geld opzij, en schrijf uw wensen op en waar uw papieren liggen.
Steun bij rouw
- Samaritans in Spain: 900 525 100, gratis, in het Engels, dagelijks 10:00-24:00.
- Cudeca biedt rouwbegeleiding: 952 564 910.
- Age in Spain: 932 209 741 (di-do 11:00-13:00), praktische hulp voor oudere Britten.
- Crisislijn 024 (24 uur per dag). Ook kerken in de regio bieden steun; zie Clubs & gemeenschap in de app.
Bronnen
Veelgestelde vragen
Hoe snel is een uitvaart in Spanje?
Meestal 24 tot 48 uur na het overlijden, en nooit binnen 24 uur. De uitvaartondernemer doet aangifte en regelt de toestemming.
Wie bel ik als iemand thuis overlijdt in Spanje?
Bel 112 of de eigen arts, en verplaats het lichaam niet. Had de overledene een uitvaartverzekering (seguro de decesos), bel dan daarna de verzekeraar; anders een plaatselijke uitvaartonderneming.
Hoeveel erfbelasting betaalt u in Andalusië?
Echtgenoten, kinderen en ouders kunnen ieder tot € 1 miljoen belastingvrij erven, met 99% vermindering op de hoofdwoning. Broers, zussen en verdere familie betalen veel meer.
Moet ik een Spaans testament maken als ik al een Nederlands testament heb?
Meestal wel, voor uw bezittingen in Spanje. Het kost ongeveer € 40-60 bij een notaris en bespaart uw familie tijd en geld. U kunt erin kiezen voor het Nederlandse recht.
Wat is het Certificado de Últimas Voluntades?
Een verklaring uit het centrale Spaanse testamentenregister waaruit blijkt of iemand een Spaans testament heeft gemaakt, en bij welke notaris. U kunt het 15 werkdagen na het overlijden aanvragen.